De voordelen van preventieve mentale zorg: een gids voor HR

14 dec ‘22
7 min
Redactie OpenUp
Gecontroleerd door psycholoog Pia Linden
preventieve mentale zorg

Als we één tegeltjeswijsheid mogen kiezen om op onze muur te plakken, dan is het: voorkomen is beter dan genezen. Er zijn maar weinig sectoren waarin deze waarheid zo zeer de spijker op z’n kop slaat als in de mentale gezondheidszorg. 

 

De vraag is alleen: wat kun je als HR professional of manager preventief voor jouw personeel betekenen en waarom is dit belangrijk?

 

Waarom is preventie belangrijk?

 

In Nederland en vele andere Europese landen is de psychologische gezondheidszorg nog steeds voornamelijk geënt op genezing in plaats van preventie. Dat is een beetje de omgekeerde wereld, want het loont om juist in te zetten op preventie.

 

Een aantal voordelen op een rijtje:

  • Ergere mentale gezondheidsklachten kunnen worden voorkomen, en daarmee (langdurig) verzuim;
  • De kans op genezing is hoger als je er vroeg bij bent, waardoor complete uitval wordt voorkomen;
  • Hoge verzuimkosten voor de werkgever worden voorkomen;
  • Mentaal gezonde werknemers zijn innovatiever, creatiever én productiever;
  • Mentaal gezonde werknemers zijn minder snel geneigd ontslag te nemen; 
  • Mentaal gezonde werknemers tonen sterkere betrokkenheid en loyaliteit;
  • Een mentaal gezond bedrijf trekt makkelijker nieuw talent aan.

 

Voorkomen begint als je mentaal gezond bent 

 

Je laat je auto jaarlijks keuren en onderhouden om te voorkomen dat ‘ie kapot gaat. Je gaat naar de mondhygiënist om je gebit goed te verzorgen en je sport om je lichaam in goede conditie te houden. Maar als het om onze mentale gezondheid gaat – ook op het werk – bestaat er de neiging om pas aan de bel te trekken als het al te laat is..

 

Preventie begint wanneer werknemers nog mentaal gezond zijn. Je creëert de juiste omstandigheden waardoor de kans dat uitdagingen uitgroeien tot problemen zo klein mogelijk is.

 

Hoe zorg je preventief voor het mentaal welzijn van personeel? 

 

Er zijn drie pijlers die je als HR professional of manager kunt beïnvloeden om mentale gezondheidsuitdagingen bij werknemers te voorkomen:

 

  1. Bedrijfscultuur
  2. Fysieke gezondheid
  3. Juiste hulpmiddelen voor mentale gezondheid

 

Psychologen Eva Rüger en Pia Linden leggen je uit wat deze pijlers inhouden en wat je per pijler kunt doen. 

 

Pijler 1: Creëer een gezonde bedrijfscultuur

 

Wellicht een open deur, maar een gezonde bedrijfscultuur bevordert de mentale gezondheid op de werkvloer. Wat in mindere mate een open deur is: hoe creëer je dan een gezonde bedrijfscultuur waarin openheid en veiligheid voorop staan? 

 

  • Normaliseer mentaal welzijn. “Hoe vaker er over mentale gezondheid gesproken wordt, hoe laagdrempeliger het thema wordt, hoe makkelijker werknemers zich over hun uitdagingen uitspreken”, zegt Eva. “Zorg er daarom voor dat het thema mentale gezondheid vaak besproken wordt. In nieuwsbrieven, tijdens vergaderingen, in toespraken, op het intranet.” 
  • Investeer in diversiteit, gelijkheid en inclusie. Een prettige bedrijfscultuur betekent niet voor iedereen hetzelfde. Daarom is het goed om het gesprek te voeren: Wat betekent een gezonde bedrijfscultuur voor jou? Hoe speelt jouw achtergrond of omgeving hierin een rol? Je kunt dit in surveys, één-op-ééngesprekken of focusgroepen bespreken. 
  • Focus op empathische relaties. Een bedrijfscultuur van gezonde werkrelaties, betekenisvolle interactie en voldoende ruimte voor check-ins is belangrijk: werknemers voelen zich prettiger, en trekken eerder aan de bel als ze zich even niet zo prettig voelen. Besteed ook voldoende aandacht aan sociale activiteiten buiten werk, zoals borrels en uitjes. 
  • Normaliseer of introduceer de mental health day. In de ideale wereld is het voor iedereen normaal om zo nu en dan een dag vrij te nemen omwille van je mentale gezondheid. Net zoals je fysiek soms niet kunt werken, is het soms ook mentaal nodig om uit te rusten. 
  • Prioriteer een gezonde werk-privébalans. Overwerken mag niet de norm zijn. Zorg ervoor dat iedereen voldoende rust krijgt in de avonden en weekenden, genoeg vakantiedagen opneemt en de mogelijkheid hebben extra vakantiedagen te kopen of krijgen. Vraag ook regelmatig aan medewerkers hoeveel ze overwerken en of ze denken dat dit van hen wordt verwacht. Pia: “Ik zie vaak een grote kloof tussen wat managers en HR-professionals zeggen over hun verwachtingen omtrent overwerken en wat werknemers daadwerkelijk ervaren.” Vaak wordt er gezegd dat overwerken niet de norm is, maar blijkt die norm er in de realiteit wel te zijn.
  • Geef werknemers voldoende autonomie. Eén van de belangrijkste voorspellers van mentale gezondheidsklachten is de mate van autonomie die werknemers ervaren. Werknemers met een hoge werkdruk en lage autonomie zijn het vaakst vermoeid. Laat werknemers daarom zelf beslissen over werktijden, taakuitvoering en planning. 
  • Voer een opendeurbeleid. Zorg ervoor dat werknemers altijd weten dat ze binnen kunnen lopen als ze met een probleem zitten. Hoe klein ook. Soms is het voor werknemers makkelijker om bij een collega of een onafhankelijk persoon aan te kloppen. Een buddy- of mentorsysteem en het aanwijzen van een vertrouwenspersoon helpen hierbij. 
  • Voer meeting-vrije dagen in, waarin mensen met focus aan hun taken kunnen toekomen. Zo kunnen zij met een prettiger gevoel het weekend in. 

 

 

Pijler 2: Focus op fysieke gezondheid

 

Er komt steeds meer aandacht voor de fysieke gezondheid van werknemers in de secundaire arbeidsvoorwaarden van bedrijven. Dat zien we graag, want een goede fysieke gezondheid draagt bij aan een goede mentale gezondheid (en vice versa!). 

 

Fysieke gezondheid heeft invloed op mentale gezondheid. Het is dus goed om te weten wat je kunt doen om de fysieke gezondheid van je werknemers te ondersteunen:

  • Gezonde en verse maaltijden en fruit op werk, of een vergoeding voor een gezonde lunch
  • Een sportabonnement of toegang tot een sportschool op de werklocatie
  • Een bonus wanneer mensen voor een ‘fiets van de zaak’ kiezen in plaats van een auto van de zaak. Of geef medewerkers überhaupt een gratis (e-)fiets
  • Faciliteer voldoende pauzes en moedig een pauze in de buitenlucht actief aan. Een zittend bestaan is vrij ongezond, dus een dagelijkse wandeling is belangrijk!
  • Zorg voor ergonomische werkplekken met voldoende daglicht, planten en frisse lucht. Overweeg ook staanbureaus of zelfs walkdesks. 
  • Introduceer wandelmeetings. Voor veel vergaderingen is het niet nodig om samen om tafel te zitten. Een frisse neus halen tijdens het overleggen kan juist bevorderend zijn. 
  • Organiseer wekelijkse bootcamps, pilateslessen of yogaklasjes op werk. 
  • Bied werknemers een medische check aan, bijvoorbeeld via OpenUp Medical
  • Geef kleine duwtjes in de juiste richting, bijvoorbeeld door een briefje op de lift te hangen met daarop hoeveel calorieën je verbrandt met traplopen, of door fruitschalen in het zicht te zetten
  • Doe als bedrijf mee aan wedstrijden zoals de Dam-tot-Damloop 
  • Laat periodiek een masseur langskomen op werk

 

Pijler 3: Maak gebruik de juiste hulpmiddelen voor mentale gezondheid

 

Tot slot zijn er allerlei tools en hulpmiddelen die je kunt inzetten om preventief te zorgen voor het mentaal welzijn van jouw personeel. Ook is er een aantal secundaire arbeidsvoorwaarden dat je werknemers helpt mentale gezondheidsuitdagingen te voorkomen. 

 

Psycholoog Pia: “Werknemers van bedrijven die bij OpenUp zijn aangesloten, gaan vaak veel eerder met hun problemen aan de slag. Vaak zie je dat ze eerst aan de slag gaan met zelfhulpmodules. Als die voldoende helpen: fantastisch! Zo niet, dan maken ze vaak diezelfde week alsnog een afspraak voor een één-op-ééngesprek met onze erkende psychologen.”

 

  • Abonnement op een meditatie-app zoals Calm.
  • Extra verlofdagen voor het doen van vrijwilligerswerk of het uitoefenen van hobby’s (zonder dat de werknemer daarvoor verantwoording hoeft af te leggen). Dit geeft voldoening en laadt de batterij op. 
  • De mogelijkheid periodiek een langere periode vrij te nemen. Ondanks dat de mogelijkheid bij veel bedrijven bestaat, ervaren veel werknemers alsnog een drempel om lang vrij te nemen. Help werknemers daarom. Zowel door hen aan te moedigen op lang verlof te gaan, als door hen te helpen met praktische zaken (als zij bijvoorbeeld dromen van een verre reis). 
  • Flexibele werktijden en de mogelijkheid om remote te werken.
  • Tegemoetkoming voor zorgverzekeringen, zodat werknemers niet terughoudend zijn om naar de huisarts te gaan als ze mentale klachten hebben.
  • Kinderopvang op werk, zodat ouders dichtbij hun kinderen zijn. Dit kan stressverlagend werken en ouders – die toch al vaak druk zijn – veel tijd besparen.
  • Relaxabonnement naar keuze. Bijvoorbeeld een tijdschrift of een abonnement voor de sauna.
  • Mindfulness op kantoor of via begeleide videosessies, zoals OpenUp aanbiedt.

 

Hoe helpt OpenUp mentale uitdagingen te voorkomen?

 

Er werken vaak mensen met een opleiding in de psychologie bij HR. Dat is mooi, want dat zorgt ervoor dat mentaal welzijn binnen veel bedrijven op waarde wordt geschat. Toch is het goed om jezelf eraan te herinneren: je bent HR-professional, geen psycholoog. 

 

Het is goed om je te realiseren dat jouw verantwoordelijkheden voor de mentale gezondheid van je personeel begrensd zijn. Én dat veel werknemers graag met een externe partij over hun mentaal welzijn praten dan met een partij die direct aan werk verbonden is. 

 

Onze focus ligt op preventie

 

OpenUp ondersteunt HR hierbij. 95% van ons werk is gericht op preventie, slechts voor 5% op genezing. We bieden tijdig ondersteuning, voordat alledaagse uitdagingen groter worden. Zo weten we uitdagingen als gevolg van mentale gezondheidsklachten voor zowel werknemer als werkgever te voorkomen. 

 

Pia: “Doordat mensen ons snel en makkelijk weten te vinden, kloppen ze vaak bij ons aan als hun klachten nog in een vroeg stadium zijn. Zo zien we het natuurlijk graag. Niet voor niets is in 90% van de gevallen de werknemer al na drie gesprekken volledig geholpen.” 

 

Heeft de werknemer toch meer ondersteuning nodig? Dan begeleiden we die richting de juiste gespecialiseerde zorg. Totdat de werknemer daar terecht kan, blijven wij die begeleiden. 

 

👉 Ontdek hoe je preventief met mentaal welzijn aan de slag .